تجمع پلاک در دیوارهٔ داخلی شریانها باعث میشود تا شریان تنگ و مسدود شده و جریان خونی که به قلب وارد میشود کاهش یابد. در نتیجه قلب خون، اکسیژن و مواد مغذی لازم را دریافت نکرده و فرد دچار درد قفسه سینه و سکته قلبی میشود. با قراردادن فنر یا استنت درون این شریانها جریان خون افزایشیافته و این علائم بهبود مییابند. استنتها انواع مختلفی دارند و به طور معمول در طول آنژیوپلاستی و یا بلافاصله بعد از آن درون شریان کار گذاشته میشوند.
استنت قلب چیست؟
استنت قلبی یک لوله مشبک فلزی برای باز نگه داشتن شریانهای کرونری و بهبود جریان خون به قلب است که در مواقع مسدود یا تنگ شدن عروق استفاده میشود. این ابزار پس از آنژیوپلاستی و به کمک بالن قلبی وارد رگ شده و پس از باز شدن بالن، استنت در محل باقی میماند تا ساختار رگ را تثبیت و از تجمع مواد جلوگیری کند. این روش درمانی به بیماران مبتلا به بیماریهای قلبی عروقی کمک میکند تا از بروز حملات قلبی پیشگیری کرده و زندگی با کیفیتتری را تجربه کنند.
منظور از آنژیوپلاستی استنت قلب چیست؟
قراردادن استنت درون عروق کرونری میتواند با باز نگهداشتن شریان در قسمتهای تنگ شده از بروز بیماریهایی نظیر سکته قلبی و آنژین جلوگیری کند. استنت را میتوان در مواقع اورژانسی برای درمان سکته قلبی و یا در موارد از پیش تعیین شده برای باز کردن شریانهای تنگ و مسدود شده استفاده نمود.
استنتها حالتی استوانهای و سیلندری شکل دارند و از فلزات توریشکل بسیار ظریف مانند فولاد ضدزنگ، پلاتین کروم یا کبالت کروم ساخته شدهاند. این فنرها به طور معمول بین ۸ تا ۴۸ میلیمتر طول و ۲ تا ۵ میلیمتر قطر دارند؛ اما رایجترین آنها فنرهایی با طول بین ۱۵ تا ۲۰ میلیمتر میباشد.
امروزه در اکثر پروسههای آنژیوپلاستی از فنر استفاده میشود مگر این که شریان به حدی کوچک و یا بزرگ باشد که نتوان فنر را درون آن قرارداد و یا بیمار به مواد سازنده فنر حساسیت داشته باشد (این مورد بسیار نادر است).
چه کسانی نیاز به فنر زدن قلب یا استنت دارند؟
به طور معمول فنر زدن قلب برای افرادی مناسب میباشد که شریانهای کرونری آنها به دلیل تجمع پلاک تنگ و یا مسدود شده است. تصمیمگیری برای انجام فنر زدن قلب توسط پزشک متخصص و بر اساس عواملی چون شدت بستهشدن رگ، علائم آن و سلامت عمومی بیمار انجام میشود. در ادامه به برخی از مواردی که فنر یا استنتگذاری نیاز است اشاره نمودهایم:
- آنژین پایدار: در این عارضه فرد در هنگام انجام فعالیتهای فیزیکی و یا در هنگام استرس به دلیل نرسیدن خون کافی به ماهیچههای قلب دچار درد در قفسه سینه میشود. در صورتیکه تغییر سبک زندگی و استفاده از دارو باعث بهبود این درد نشود و پزشک تشخیص دهد که عروق کرونری قلب گرفته و یا مسدود شدهاند برای وی استنتگذاری تجویز مینماید.
- سندروم حاد کرونری: سندروم حاد کرونری به مجموعه از بیماریها مانند آنژین غیر پایدار و سکته قلبی اطلاق میشود. در این عارضه میزان خونرسانی به ماهیچههای قلب به طور ناگهانی کاهشیافته و یا به طور کامل مسدود میگردد. در این حالت برای ازبینبردن علائم بیماری و کاهش میزان آسیب ماهیچههای قلب بهصورت اورژانسی برای بیمار فنر گذاشته میشود.
- ضایعات کرونری پر خطر: برخی از ضایعات کرونری به دلیل محل قرارگیری، شدت و پیچیدگی که دارند پر خطر محسوب میشوند. این ضایعات ممکن است شامل انسداد کامل رگ، انسداد طولانی و چندگانه و ضایعه در نقاط حساس شریان شوند. در این حالت برای بهبود گردش خون، جلوگیری از بروز عوارض و کاهش خطر ابتلا به بیماریهای قلبی عروقی در آینده از استنت استفاده میگردد.
- درمان دارویی ناموفق: در صورتیکه تغییر در سبک زندگی و استفاده از داروهایی نظیر داروهای ضد پلاکت و داروهای کاهشدهنده کلسترول نتوانند به طور مؤثری علائم بیماریهای کرونری را کاهش داده و از پیشرفت آن جلوگیری کنند، باید برای کاهش علائم و جلوگیری از بروز بیماریهای پیچیدهتر از استنت استفاده نمود.
مزایا فنر زدن قلب یا استنت قلب چیست؟
مزایای فنر زدن قلب شامل موارد زیر میشود:
بهبود گردش خون
مهمترین مزیت فنر زدن قلب بازگشت و بهبود جریان خون در قلب میباشد. با تنگ یا مسدودشدن عروق کرونری به دلیل تجمع پلاک، میزان خونرسانی به ماهیچههای قلب کاهش مییابد. با قراردادن فنر، شریان باز شده و خون آزادانه درون رگ حرکت میکند و علائمی نظیر درد قفسه سینه و دیگر بیماریهای قلبی را کاهش میدهد.
پروسه کم تهاجمی
برای فنر زدن قلب از تکنیکها و روشهای کم تهاجمی استفاده میگردد. در این پروسه یک کاتتر از طریق شریان کشاله ران یا مچ دست وارد قسمت مسدود شده میشود. در مقایسه با جراحی باز قلب که شامل بریدگیهای بزرگ و دروان نقاهت طولانی است، استنتگذاری تهاجم کمتری داشته و فرد باید برای مدت بسیار کوتاهی درون بیمارستان بستری شود.
کاهش خطر سکته قلبی
استنت با باز کردن شریان تنگ و یا مسدود شده به طور مؤثری خطر ابتلا به سکته قلبی را کاهش میدهد. با آزادشدن جریان خون به سمت قلب، احتمال ایجاد لخته خونی و مسدودشدن کامل شریان کاهش مییابد. در این حالت استنت مانند یک داربست عمل کرده و با باز نگهداشتن شریان از ایجاد لخته خونی جلوگیری میکند.
بهبود تحمل ورزشکردن
فنر زدن قلب میتواند میزان تحمل ورزشکردن را در افراد مبتلا به بیماریهای عروق کرونری افزایش دهد. استنت با افزایش جریان خون بهسوی قلب علائمی چون درد قفسه سینه و تنگی نفس در طول فعالیتهای فیزیکی را کاهش داده و باعث میشود تا افراد راحتتر در فعالیتهای فیزیکی و ورزشی شرکت کنند و کیفیت زندگی آنها افزایش یابد.
پایینبودن میزان نیاز به تکرار پروسه
فنر زدن قلب نیاز به تکرار پروسههایی مانند آنژیوپلاستی و بایپس قلب را کاهش میدهد. فنر برای مدت طولانی شریان را باز نگه داشته و از تنگ شدن مجدد آن جلوگیری میکند. علاوه بر این فنرهای جدیدتر حاوی ماده دارویی هستند (استنت با پوشش دارویی) و بیشازپیش خطر تنگ و بستهشدن مجدد رگ را کاهش میدهند.
دوران ریکاوری کوتاه و سریع
در مقایسه با روشهای سنتی مانند جراحی باز قلب، دوران نقاهت و بهبودی در روش فنر زدن بسیار کوتاهتر میباشد. به طور معمول بیماران یک یا دو روز بعد از فنر زدن از بیمارستان مرخص میشوند و با مراقبت کافی و پیروی از دستورات پزشک میتوانند خیلی سریع فعالیتهای روزانه خود را از سر گیرند.
آمادگیهای قبل از فنر زدن قلب یا استنت قلب
به طور معمول قبل از انجام فنر زدن قلب، برای اطمینان از این که پروسه بهراحتی طی میشود و همچنین برای کاهش احتمال بروز خطرات باید چندین مرحله آمادگی طی شود که برخی از آنها به شرح زیر میباشند:
- معاینه و بررسی پزشکی: قبل از فنر زدن قلب فرد برای بررسی عواملی چون سلامت عمومی، سوابق پزشکی و وجود بیماری که ممکن است بر روی روند فنر زدن تأثیر بگذارد تحت معاینه پزشکی قرار میگیرد.
- آزمایش خون: برای بررسی پارامترهایی نظیر شمارش سلولهای خونی، عملکرد کلیه و کبد، سطوح الکترولیت و پروفایلهای انعقادی از بیمار تست خونگرفته میشود. این آزمایش به تشخیص هرگونه بیماری زمینهای و اطمینان از مناسببودن فنر زدن برای بیمار کمک میکند.
- بررسی سوابق دارویی: تمامی داروهایی که بیمار مصرف میکند اعم از داروهای تجویزی، داروهای آزاد و همچنین مکملهای گیاهی بررسی خواهند شد. ممکن است مصرف برخی از داروها مانند داروهای ضدانعقاد بهصورت موقت متوقف شوند.
- نخوردن غذا و نوشیدنی: به طور معمول از بیمار خواسته میشود تا از شب قبل از پروسه چیزی نخورد و نیاشامد. از این طریق معده خالی بوده و خطر آسپیراسیون در طول پروسه کاهش مییابد.
- تست آلرژی: قبل از شروع پروسه هرگونه آلرژی خصوصاً به رنگهای کنتراست حاوی ید و مواد سازنده استنت باید بررسی شده و به اطلاع تیم پزشکی برسد.
- دستورالعملهای قبل از پروسه: دستورالعملهای لازم در خصوص نحوه مصرف داروها، مدتزمان نخوردن مواد غذایی و هرگونه آمادهسازی دیگر در اختیار بیمار قرار داده میشود. برای موفقیتآمیز بودن پروسه فنر زدن قلب، پیرویکردن از این دستورالعملها ضروری میباشد.
- داروهای قبل از جراحی: بسته به شرایط بیمار و سوابق پزشکی وی ممکن است قبل از انجام آنژیوپلاستی داروهای مخصوص برای او تجویز شود. برای مثال ممکن است برای جلوگیری از لختهشدن خون در حین فنر زدن برای بیمار داروهای ضد پلاکت مانند آسپرین و کلوپیدوگرل تجویز گردد.
- تحتنظر قراردادن بیمار: در برخی موارد برای بررسی شرایط قلب بیمار، فشارخون و نوار قلب وی به طور مداوم بررسی میشود.
- حملونقل: به دلیل تأثیر داروهای بیحسکننده و درد احتمالی ناشی از جراحی بیمار نباید بعد از فنر زدن قلب رانندگی کند، به همین دلیل بهتر از برای برگشت از بیمارستان به خانه همراه داشته باشد.
استنتگذاری قلب چگونه انجام میشود؟
در اکثر موارد همزمان با انجام آنژیوپلاستی، استنت نیز درون رگ قرار داده میشود. استنت که شبیه یک سیم مشبک و کوچک است به دیوارههای شریان چسبیده و از بستهشدن مجدد آن بعد از آنژیوپلاستی جلوگیری میکند.
روش انجام فنر زدن قلب به شرح زیر میباشد:
- فنر که بر روی یک بالن بدون باد قرار دارد از طریق یک کاتتر وارد شریان شده و به قسمتی از رگ که مسدود شده است منتقل میشود.
- در قسمت مسدود شده بالن باد شده و از این طریق فنر گسترده میشود و در جای خود ثابت میگردد.
- فنر برای همیشه درون شریان باقی میماند تا آن را باز نگه داشته و خون بتواند به راحتی جریان یابد. در برخی موارد برای باز کردن رگ به بیش از یک فنر نیاز است.
- بعد از ثابتشدن فنر، باد بالن مجدداً خالی شده و به همراه کاتتر از شریان خارج میگردد.
- برای بررسی نحوه جریان خون در رگ تازه باز شده از قفسه سینه عکس اشعه ایکس گرفته خواهد شد.
بیشتر استنتهایی که در طول آنژیوپلاستی درون شریان قرار داده میشوند حاوی روکش دارویی هستند. این پوشش دارویی بهتدریج آزاد شده و از تجمع پلاک و بستهشدن مجدد شریان جلوگیری میکند.
مراقبتهای پس از فنر زدن قلب یا استنت قلب
- بعد از فنر زدن قلب باید مراحل زیر را طی نمود:
- اتاق ریکاوری: بلافاصله بعد از فنر زدن قلب، بیمار را برای تحتنظر بودن به اتاق ریکاوری یا سیسییو منتقل میکنند. در طول این مدت علائم حیاتی بیمار مانند فشارخون، ضربان قلب و سطح اکسیژن خون وی بهصورت مرتب چک میشود.
- بستریشدن و استراحتکردن: بعد از این به طور معمول از بیمار خواسته میشود تا زمان درمان بریدگیها و جلوگیری از بروز عوارضی چون خونریزی برای مدتی استراحت مطلق داشته و در تخت بماند. مدتزمان بستریشدن در هر فرد متفاوت بوده و به شرایط وی و تجویز پزشک بستگی دارد.
- تحتنظر بودن: عملکرد قلب، علائم حیاتی و وجود هرگونه علائم در بیمار به طور مرتب از نزدیک بررسی میشود. علاوه بر این تیم پرستاری به طور مرتب محل بریدگی و قراردادن کاتتر را برای بررسی علائم خونریزی و تشکیل هماتوم چک مینمایند.
- تجویز دارو: به طور معمول برای تسریع روند بهبودی و جلوگیری از بروز عوارض برای بیمار دارو تجویز میشود. این داروها عموماً شامل آسپرین، کلوپیدوگرل، تیکاگرلور یا پراسوگرل میگردد. نوع دقیق دارو و مدتزمان مصرف آن توسط پزشک معالج تعیین خواهد شد.
- مرخص شدن: با پایدار شدن شرایط بیمار از بیمارستان مرخص خواهد شد. در زمان مرخص شدن دستورالعملهای لازم در خصوص مراقبتهای بعد از جراحی مانند نحوه مصرف داروها، مراقبت از زخم و تاریخ مراجعه بعدی به پزشک در اختیار وی قرار داده میشود.
- تغییر سبک زندگی: به طور معمول به بیماران توصیه میشود تا برای داشتن قلبی سالم و جلوگیری از بروز عوارض مجدد در برخی از جنبههای زندگی خود تغییراتی ایجاد کنند. این تغییرات شامل داشتن رژیم غذایی سالم، شرکت در فعالیتهای ورزشی، ترککردن سیگار و درمان دیگر بیماریهای زمینهای مانند فشارخون و دیابت میشود.
- مراجعه منظم به پزشک: برای بررسی روند درمان، میزان تأثیر فنر و ایجاد هر گونه تغییر در برنامه درمانی و داروهای مصرفی، بیمار باید مجدداً به پزشک مراجعه کند. این ملاقاتها برای نظارت بر سلامت قلب و جلوگیری از بروز عوارض پیچیده ضروری میباشد.
مواردی که باید از آنها خودداری نمایید
برای جلوگیری از بروز عوارض و موفقیتآمیز بودن این پروسه باید از انجام برخی از موارد خودداری نمایید:
- قطع مصرف داروها بدون اجازه پزشک: به هیچعنوان مصرف داروهای خود را بدون اجازه پزشک قطع نکنید. قطع مصرف داروهایی نظیر داروهای ضد انعقاد خون خطر ابتلا به ترومبوز استنت و دیگر عوارض را افزایش میدهد.
- شرکت در فعالیتهای سنگین مدت کوتاهی بعد از فنر زدن قلب: تا زمان صدور اجازه از پزشک از بلند کردن اجسام سنگین و شرکت در فعالیتها و ورزشهای شدید خودداری کنید. مدتی طول میکشد تا فنر درون شریان ثابت شود و انجام فعالیتهای سنگین باعث میشود تا به شریان در حال ترمیم فشار زیادی وارد گردد.
- نادیدهگرفتن علائم نگرانکننده: در خصوص بروز هرگونه علائم جدید یا تشدیدشدن آنها هشیار باشید. این علائم شامل درد قفسه سینه، تنگی نفس و احساس ضعف و خستگی غیرطبیعی میشوند. در صورت داشتن هر یک از این علائم بلافاصله با پزشک خود تماس بگیرید.
- نادیدهگرفتن تغییر سبک زندگی: داشتن سبک زندگی سالم که شامل رژیم غذایی سالم، ورزشکردن و ترککردن سیگار میشود برای حفظ سلامت قلب ضروری میباشد. نادیدهگرفتن این اصلاحات ممکن است باعث بروز بیماریهای قلبی جدیتر شود.
- مراجعهنکردن برای معاینات بعدی: برای بررسی روند درمان، چککردن میزان تأثیر استنت و همچنین در صورت نیاز ایجاد تغییر در برنامههای درمان، مراجعه مرتب به مطب پزشک ضروری میباشد. نادیدهگرفتن این مراجعات باعث میشود تا فرصت بررسی سلامت قلب خود را از دست بدهید.
مضرات یا عوارض بعد از عمل فنر قلب
همانند دیگر انواع جراحیها، آنژیوپلاستی عروق کرونری نیز خطراتی در پی دارد. با ین حال ریسک بروز عوارض خطرناک در این پروسه پایین میباشد.
برخی از این عوارض که ممکن است در حین و یا بعد از آنژیوپلاستی رخ دهد به شرح زیر میباشند:
- تنگی مجدد شریان داخل استنت: یکی از اصلیترین عوارض فنر زدن قلب، تنگ شدن مجدد شریان از قسمت داخل فنر میباشد. در این حالت شریان به دلیل ایجاد بافت اسکار درون فنر تنگ و مسدود میشود. در این حالت علائم تنگی شریان دوباره عود کرده و ممکن است به مداخله پزشکی نیاز شود.
- ترومبوز استنت: در این عارضه یک لخته خونی در میان فنر ایجاد میگردد. ترومبوز استنت یک بیماری جدی است که میتواند منجر به بستهشدن کامل شریان و در نهایت سکته قلبی شود. به منظور جلوگیری از این اتفاق به طور معمول برای مدت مشخصی برای بیمار داروهای ضد انعقاد خون مانند آسپرین و کلوپیدوگرل تجویز خواهد شد.
- خونریزی: مصرف داروهای ضد پلاکت خطر خونریزی داخلی و خارجی را افزایش میدهد. در صورتیکه بیماری که داروهای ضدانعقاد خون و ضد پلاکت مصرف میکند به جراحی نیاز داشته باشد و یا دچار آسیبدیدگی شود احتمال بروز خونریزی در وی بسیار افزایش مییابد.
- واکنش آلرژیک: در برخی مواد افراد ممکن است به استنت یا مواد تشکیلدهنده آن حساسیت داشته باشند. گاهی این حساسیت علائمی چون دانههای پوستی، احساس خارش و تنگی نفس از خود بروز میدهد. واکنشهای آلرژیک بسیار نادر میباشند؛ اما در صورت بروز باید بهسرعت درمان شوند.
- آسیبدیدن شریان: احتمال کمی وجود دارد که در حین فنر زدن قلب شریان تحت درمان آسیب ببیند. این آسیبدیدگی شامل پاره و یا سوراخشدن دیواره شریان میشود که خود به درمان و جراحی نیاز دارد.
- مسدودشدن شریانهای جانبی: در برخی موارد استنت زدن شریانهای اصلی باعث بستهشدن شریانهای جانبی میشود. این عارضه بر خونرسانی به بخشهای از قلب تأثیر گذاشته و باعث بروز عوارض پیچیدهتر میشود.
- عوارض دیرهنگام: در برخی موارد نادر بعد از فنرزدن قلب فرد ممکن است دچار عوارضی مانند شکستی استنت یا نچسبیدن کامل استنت به دیواره شریان شود. این موارد به معاینات و مداخلههای پزشکی بیشتری نیاز دارند.
عوارض عدم درمان
در صورت درمان نکردن بیماریهای عروق کرونر به کمک استنت یا دیگر روشهای جایگزین فرد ممکن است دچار بیماریها و عوارض جدیتری شود که برخی از آنها به شرح زیر میباشند:
سکته قلبی
با تنگ و یا مسدودشدن عروق کرونری، میزان خونرسانی به ماهیچههای قلب کاهش مییابد. در صورت درماننکردن این عارضه فرد ممکن است دچار سکته قلبی شود و بخشهایی از قلب وی به دلیل نرسیدن اکسیژن کافی ازکارافتاده و یا از بین بروند.
آنژین مزمن
درصورتیکه ماهیچههای قلب خون و اکسیژن کافی دریافت نکنند فرد دچار آنژِین یا احساس درد در قفسه سینه خود خواهد شد. در صورت درماننشدن بیماریهای زمینهای عروق کرونری آنژین حالت مزمن پیدا کرده و فرد بهصورت مداوم دچار احساس درد در قفسه سینه، کاهش تحمل حرکات ورزشی و همچنین کاهش کیفیت زندگی میشود.
نارسایی قلبی
درماننکردن بیماری عروق کرونری بهمرورزمان منجر به ضعیفشدن ماهیچههای قلب و در نتیجه نارسایی قلبی میشود. در این حالت، قلب نمیتواند خون کافی برای رفع نیازهای بدن پمپاژ کند و فرد دچار علائمی چون تنگی نفس، احساس ضعف و خستگی، تجمع مایعات و ناتوانی در انجام ورزش میشود.
آریتمی
بیماری عروق کرونری میتواند سیگنالهای الکتریکی قلب را مختل سازد و خطر آریتمی غیرطبیعی قلب را افزایش دهد. این آریتمیها میتوانند از طپش قلب ضعیف تا شرایط خطرناکی مانند تاکیکاردی بطنی یا فیبریلاسیون بطنی متغیر باشد.
مرگ ناگهانی قلبی
در موارد شدید، درماننکردن بیماریهای عروق کرونری میتواند منجر به مرگ ناگهانی قلبی شود. در این عارضه قلب به طور ناگهانی از حرکت میایستد. مرگ نگهانی قلب معمولاً به دلیل آریتمیهای خطرناک مانند فیبریلاسیون بطنی رخ میدهد و باعث میشود تا فرد بلافاصله هوشیاری خود را از دست داده و در صورت درماننشدن سریع جان خود را از دست دهد.
انواع استنت داخل عروق کرونری
در طول آنژیوپلاستی عروق کرونری از انواع مختلفی استنت استفاده میشود که برخی از آنها به شرح زیر میباشند:
استنت فلزی لخت
استنتهای فلزی لخت از فولاد ضدزنگ و یا دیگر فلزات شبیه به فولاد ساخته میشوند. این استنتها ساختار لولهای شکل مشبک دارند و بهگونهای طراحی شدهاند که بتوانند بعد از آنژیوپلاستی به طور کامل شریان را پوشش دهند. وظیفهٔ استنتهای لخت جلوگیری از بستهشدن مجدد شریان و بهبود گردش خون میباشد. بااینحال این استنتها نمیتوانند علت اصلی بستهشدن رگ مانند تجمع پلاک را درمان نمایند و در مقایسه با دیگر انواع استنت بیشتر مستعد تنگ شدن مجدد رگ هستند.
از استنت فلزی لخت در برخی شرایط خاص استفاده میشود از جمله:
- سندروم حاد کرونری: ممکن است در موقعیتهای اورژانسی مانند زمانی که بیمار سکته کرده و یا دچار آنژِین غیر پایدار شده است از استنتهای فلزی لخت استفاده شود.
- درمان موقت: استنتهای فلزی لخت بهعنوان یک درمان موقت برای افرادی که قرار است بهزودی جراحی شوند و یا تحت درمانهای دیگر قرار گیرند مناسب میباشد.
- بیماران با خطر خونریزی کم: در افرادی که به دلیل مصرف طولانیمدت از داروهای ضد پلاکت خطر بروز خونریزی در آنها بیشتر میباشد بهتر است از استنتهای فلزی لخت استفاده شود.
استنتهای حاوی پوشش دارویی
این استنتها دارای یک پوشش دارویی هستند که بعد از قرارگرفتن فنر درون شریان، به مرور زمان درون بافتهای اطراف آزاد میشوند. این داروها به مهار رشد سلولی و جلوگیری از تنگی مجدد رگ کمک میکنند.
استنتهای دارای پوشش دارویی از نوعی پلیمر ساخته میشوند که کمک میکند تا دارو بهمرورزمان درون رگ آزاد گردد. تأثیر این استنتها در جلوگیری از بستهشدن مجدد رگ بیشتر از استنتهای لخت میباشد؛ اما به دلیل جلوگیری از لختهشدن خون فرد باید برای مدت طولانیتری از داروهای ضدانعقاد استفاده نماید.
از استنتهای دارای پوشش دارویی در موارد زیر استفاده میشود:
- جلوگیری از تنگی مجدد شریان: این استنتها با آزادکردن دارویی که فاکتورهای رشد را مهار میکند در جلوگیری از بستهشدن مجدد رگ بعد از فنر زدن تأثیر بسیار بالایی دارند.
- ضایعات پیچیده: به طور معمول در مواردی که قسمتهای طولانی از شریان مسدود شده و یا خطر تنگی مجدد رگ وجود داشته باشد از استنتهای حاوی پوشش دارویی استفاده میشود.
- بیماران با ریسک بالا: به طور معمول در بیمارانی که خطر تنگی مجدد رگ در آنها بیشتر میباشد؛ مانند افراد مبتلا به دیابت یا بیماری عروق کوچک از استنتهای حاوی دارو استفاده میگردد.
استنتهای جذبشونده
استنتها یا داربستهای زیستی جذبشونده برای درمان موقت رگهای بسته یا تنگ شده استفاده میشوند و بهمرورزمان توسط بدن جذب میگردند.
برخلاف استنتهای رایج که برای همیشه درون بدن باقی میمانند، این استنتها از نوعی پلیمر زیستتخریبپذیر ساخته شدهاند. بعد از کار گذاشته شدن درون شریان آن را باز نگه داشته؛ اما بهمرورزمان حل شده و توسط بدن جذب میگردد.
استنتهای مهندسی زیستی
این استنت هیچ پوشش دارویی ندارد و به همین دلیل روند بهبودی را سرعت میبخشد. آنتیبادیهایی که بر روی سطح این استنت قرار دارد سلولهای پیشساز اندوتلیال را جذب مینمایند. این سلولها از مغز استخوان تکثیر میشوند و به طور طبیعی روند درمان را بهبود میبخشند.
استنتهای مهندسی زیستی در برخی موارد بسیار مفید میباشند از جمله:
- بیماران با خطر بالا: بیمارانی که ریسک تنگ شدن مجدد شریان یا ایجاد لخته خونی در آنها بالا میباشد میتوانند از استنتهای مهندسی زیستی که دارو آزاد میکنند استفاده نمایند.
- ضایعات پیچیده: استنتهای مهندسی زیستی برای درمان شریانهایی که دارای گرفتگیهای پیچیده میباشند و یا درمان آنها با استنتهای معمولی چالشبرانگیز است مناسب میباشند.
- افراد مبتلا به دیابت: ریسک بروز عوارض بعد از آنژیوپلاستی در افراد مبتلا به دیابت بالاتر است. استفاده از استنتهای مهندسی زیستی با پوشش دارویی ریسک بروز این عوارض را کاهش میدهد.
- رگهای کوچک: در مواردی که رگ تحت درمان قطر کمتری دارد استفاده از استنتهای مهندسی زیستی خطر تنگی مجدد شریان را کاهش میدهد.
استنت درمان دوگانه
استنتهای درمان دوگانه یکی از بهترین استنتهای موجود میباشند چرا که هیچ یک از مشکلاتی که دیگر استنتهای ذکر شده ممکن است ایجاد کنند را ندارند. عملکرد این استنتها شبیه به استنتهای حاوی پوشش دارویی است و داروی استفاده شده در آنها دارای تکنولوژی درمانی فعال میباشد.
از استنتهای درمانی دوگانه برای جلوگیری از بروز ترومبوز و حوادث اسکمیک در بیمارانی که از استنتهای با پوشش دارویی استفاده میکنند استفاده میشود.
تفاوت میان آنژیوپلاستی با استنت و بالن قلب چیست؟
اصطلاح آنژیوپلاستی به باز کردن رگهای تنگ یا مسدودشده به کمک بالن اطلاق میگردد. اما در آنژیوپلاستیهای جدید در حین انجام پروسه نوعی لوله فلزی مشبک به نام استنت درون شریان کار گذاشته میشود. این استنت برای همیشه درون شریان باقی میماند تا خون بتواند بهراحتی جریان پیدا کند.
در جدول زیر تفاوتهای میان بالن و فنر زدن قلب را بررسی نمودهایم:
| بالن زدن قلب | فنر زدن قلب | |
|---|---|---|
| نحوه انجام پروسه | بادکردن بالن برای باز کردن شریان و بهبود گردش خون | جایگذاری فنر برای باز نگهداشتن شریان و جلوگیری از بستهشدن مجدد آن |
| تکنیک | باز کردن مکانیکی شریان با بادکردن بالن | جایگذاری استنت برای باز نگهداشتن شریان |
| هدف | بهبود جریان خون با باز کردن شریان تنگ یا مسدود شده | بهبود گردش خون و حفظ ساختار شریان |
| محافظت بیشتر | بعد از خالیشدن باد بالن و خارجشدن آن از شریان دیگر هیچ اقدام محافظتی انجام نمیشود. | استنت به طور مداوم از ساختار شریان محافظت میکند. |
| نتیجه طولانیمدت | خطر بستهشدن مجدد شریان بهمرورزمان | کاهش خطر تنگی مجدد رگ به دلیل وجود استنت |
| پیچیدگی پروسه | تقریباً کم تهاجمیتر | به دلیل جایگذاری استنت کمی تهاجمیتر از بالن زدن میباشد. |
| موارد استفاده | به طور معمول به اقدام اولیه در آنژیوپلاستی مورد استفاده قرار میگیرد. | به طور مداوم بهعنوان درمان مکمل همراه با بالن زدن قلب استفاده میشود. |
هزینه فنر زدن قلب یا استنت قلب
هزینه فنر زدن عروق کرونری قلب بسته به عوامل مختلفی مانند نوع استنت، لوکیشن بیمارستان، هزینه پزشک و هرگونه هزینه اضافه مرتبت با پروسه متفاوت میباشد.
برای این که بتوانید به طور دقیقتری هزینه این جراحی را تخمین بزنید میتواند با پزشکان حاضر در کلینیک ما مشورت نمایید. پزشکان ما میتوانند اطلاعات دقیقی را در اختیار شما بگذارند و به تمامی سؤالات شما پاسخ دهند.
خلاصه
استنتها با باز نگهداشتن شریانهای تنگ و مسدود شده آنها را درمان کرده و میزان خونرسانی به قلب را بهبود میبخشند. اگرچه آنژیوپلاستی و فنر زدن قلب باعث بهبود گردش خون میشوند؛ اما شما نیز باید نقش خود را در پروسه درمان ایفا کنید و زندگی سالمی داشته باشید. برای کاهش عوارض و خطرات ناشی از فنر زدن قلب باید به جراحی حاذق و باتجربه مراجعه نمود. متخصصین قلب و پزشکان ما در کلینیک قلب کرج با استفاده از بهترین و جدیدترین تکنولوژیها به درمان بیماریهای عروق کمک مینمایند.
سؤالات متداول
آیا فنر قلب خطرناک است؟
فنر قلب روشی امن محسوب میشود و به ندرت باعث بروز عوارض و مشکلات جدی میشود. البته در موارد بسیار نادر، خطر تشکیل لخته خون در محل استنت یا بروز عفونت وجود دارد. ذکر این نکته حائز اهمیت است که خطر عدم درمان گرفتگی عروق بسیار بیشتر از خطرات فنر قلب است.
استنت چقدر دوام دارد؟
استنتها دائمی هستند و فقط در ۲ تا ۳ درصد موارد امکان دارد رگ دوباره مسدود شود. این عارضه به طور معمول در طی ۶ تا ۹ ماه پس از فنر زدن رخ میدهد و میتوان آن را به کمک یک فنر دیگر درمان نمود.
آیا میتوان بهصورت همزمان آنژیوپلاستی و فنر زدن قلب را انجام داد؟
بله به ترکیب آنژیوپلاستی و فنر زدن قلب مداخله عروق کرونر از راه پوست گفته میشود.
آیا میتوان بعد از فنر زدن قلب به زندگی طبیعی خود ادامه داد؟
بله بسیاری از افراد بعد از فنر زدن قلب به زندگی طبیعی و نرمال خود ادامه میدهند با اینحال برای داشتن یک زندگی سالم و طولانی باید سبک زندگی سالمی را در پیش گرفت.
چرا فنرهای عروق کرونری از دیگر روشهای جایگزین تأثیر بیشتری دارند؟
احتمال تنگ شدن مجدد شریان بعد از آنژیوپلاستی تنها و به کمک بالن بالا بوده و نزدیک به ۳۰% میباشد. با اینحال بعد از استفادهکردن از استنت این میزان به ۱۰ تا ۱۵ % میرسد و در صورت استفاده از استنتهای حاوی پوشش دارویی این عدد به ۲ تا ۳ % خواهد رسید.
آیا ممکن است استنت دوباره مسدود شود؟
بله امکان بستهشدن استنت وجود دارد، عارضهای که به آن تنگی مجدد داخل استنت میگویند. با اینحال احتمال مسدودشدن شریان بعد از فنر زدن بسیار کم میباشد.
علائم بستهشدن فنر چیست؟
علائمی مانند احساس خستگی، درد قفسه سینه و تنگی نفس نشاندهنده تنگی داخل استنت میباشد.
بعد از کارگذاشتن فنر چه داروهایی را نباید مصرف کرد؟
بعد از فنر زدن قلب داروهایی مانند داروهای ضد انعقاد و داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی را باید قطع نمود و یا بااحتیاط مصرف نمود.
جراحی فنر زدن قلب چقدر طول میکشد؟
این پروسه به طور معمول ۳۰ دقیقه زمان میبرد؛ اما در برخی موارد بسته به تعداد قسمتهای شریان که به درمان نیاز دارد ممکن است کمی بیشتر طول بکشد.
دوران نقاهت بعد از فنر زدن قلب چقدر طول میکشد؟
به طور معمول دوران نقاهت و ریکاوری بعد از فنر زدن غیر اورژانسی قلب یک هفته طول میکشد. با اینحال در موارد اورژانسی این دوران چندین هفته تا یک ماه طول خواهد کشید.
درد بعد از گذاشتن فنر در قلب طبیعی است؟
ممکن است در طول این پروسه کمی احساس فشار یا درد داشته باشید؛ اما بهطورکلی فنر زدن قلب زیاد دردناک نمیباشد.
آیا ممکن است بعد از فنر زدن قلب احساس درد داشت؟
به طور طبیعی بعد از فنر زدن قلب، در محلی که فنر قرار دارد کمی احساس گرفتگی و درد خواهید داشت.
آیا میتوان با وجود فنر درون قلبم آر آی انجام داد؟
بیشتر استنتهای جدید با امآرآی سازگار میباشند؛ اما باید حتماً قبل از انجام اسکن پزشک را از وجود استنت باخبر سازید چرا که ممکن است استنت شما با امآرآی سازگار نباشد.
میانگین سنی مناسب برای فنر زدن قلب چقدر میباشد؟
معمولاً فنر زدن قلب بر روی بیمارانی با میانگین سنی ۶۵ تا ۸۴ سال انجام میشود و انجام آن بر روی بیماران کوچکتر از ۴۵ سال نادر میباشد.
آیا ممکن است استنت برای ۳۰ سال دوام داشته باشد؟
اولین استنتهای ساخته شده از اوایل دهه ۱۹۸۰ میلادی مورد استفاده قرار گرفتهاند و برخی از افرادی که از آن استنتها استفاده نمودهاند هنوز بعد از ۳۰ سال به زندگی طبیعی خود ادامه میدهند.
آیا با وجود استنت درون قلب میتوان با هواپیما سفر کرد؟
بله در صورتی که بعد از آنژیوپلاستی عروق کرونری هیچ عارضهای نداشته باشید میتوانید با وجود استنت درون قلب با هواپیما سفر کنید.
تفاوت میان استنت و بایپس قلب در چیست؟
فنر زدن قلب یک پروسه نیمه تهاجمی برای باز کردن شریانهای مسدود شده میباشد، در حالی که جراحی بایپس قلب نوعی جراحی سنگین و پیچیده است که برای درمان مشکلات پیچیده قلبی مورد استفاده قرار میگیرد.
برای چه میزان از مسدود بودن شریانها از فنر استفاده میشود؟
زمانی که فقط ۱ یا ۲ گرفتگی جزئی درون شریان وجود داشته باشد میتوان از فنر استفاده نمود.
تنگ شدن مجدد داخل استنت تا چه میزان رایج میباشد؟
به طور میانگین از هر ۴ نفری که قلب خود را فنر زدهاند یک نفر دچار تنگی داخل فنر میشود. این عارضه ۳ تا ۶ ماه بعد از فنر زدن رخ میدهد.
آیا فنر قلب جابجا میشود؟
خیر، زمانی که فنر یا استنت درون شریان قرار بگیرد، با فشار آوردن به دیواره رگ در محل ثابت میماند و از جای خود تکان نمیخورد و جابجا نمیشود.
آیا ممکن است سرفهکردن باعث جا به جا شدن استنت شود؟
خیر، فنر یا استنت قلب با سرفه جا به جا نمیشود. فقط استنت ریه است که ممکن است با سرفه کردن جا به جا شود.
چه مدت یکبار باید فنر داخل استنت را چک نمود؟
جلسات معاینه اولیه بعد از فنر زدن قلب هر چند هفته یکبار برگزار میشود؛ اما از گذشتن فاز اولیه ممکن است فاصله میان چکاپها بیشتر شود با اینحال باز هم باید به طور مرتب برای بررسی وضعیت فنر به پزشک مراجعه نمود.
آیا میتوان بعد از فنر زدن قلب پروسههای دندانپزشکی را انجام داد؟
بر اساس مطالعات انجام شده، بیماران باید حداقل ۶ ماه بعد از فنر زدن قلب پروسه درمان دندانهای خود را شروع نمایند.
