واریس عارضهای شایع اما کمخطر است که به علت جمعشدن خون در سیاهرگها و برجسته و متورمشدن آنها ایجاد میشود. واریس در مراحل اولیه بدون علائم است و درصورتی که ظاهر رگهای برجسته و تغییر رنگ داده باعث ناراحتی فرد نشود، حتی نیاز به درمان ندارد. بسیاری از موارد واریس را میتوان با اصلاح سبک زندگی و پوشیدن جوراب واریس مدیریت کرد. البته اگر فرد از ظاهر واریس ناراضی باشد یا واریس پیشرفت کرده و شدت آن افزایش پیدا کند، میتوان با اسکلروتراپی و لیزردرمانی اقدام به درمان قطعی واریس کرد. در موارد بسیار شدید واریس نیز میتوان با جراحی اقدام به درمان واریس کرد.
واریس چیست؟
سیاهرگها یا وریدها خون را از بدن به قلب برمیگردانند. دراینبین سیاهرگهای پایینتنه برای برگرداندن خون به قلب باید خلاف نیروی جاذبه عمل کنند. عضلات پا برای کمککردن به پمپاژ رو به بالای خون منقبض میشوند. همچنین سیاهرگها دریچههای کوچکی دارند که وقتی خون روبهبالا به سمت قلب جریان پیدا میکند، باز شده و سپس بلافاصله بسته میشوند تا از به عقب و پایین برگشتن جریان خون جلوگیری کنند. چنانچه دریچهها و دیوارههای سیاهرگها ضعیف شده و عملکرد دریچههای رگها مختل شود، خون در سیاهرگ روبهپایین برمیگردد و در رگ جمع میشود.
در نتیجه سیاهرگها برجسته و متورم میشوند و به رنگ آبی و بنفش و حتی سبز درمیآیند. به سیاهرگهای متورمشده و پیچخوردهای که قطر آنها بیش از ۳ میلیمتر است، سیاهرگ واریسی میگویند. هر سیاهرگی که سطحی، یعنی نزدیک به سطح پوست باشد، میتواند واریسی شود. اگرچه احتمال تشکیل رگهای واریسی روی هر نقطهای از بدن وجود دارد، اما رگهای واریسی بیشتر روی پا مشاهده میشوند. علت شایعتر بودن واریس پا این است که ایستادن و راهرفتن فشار روی سیاهرگهای پایینتنه و در نتیجه احتمال بروز واریس را افزایش میدهند.
واریس عارضۀ شایعی است که درصد شیوع عمومی آن بیش از ۳۰ درصد است و احتمال ابتلا به آن با بالا رفتن سن افزایش مییابد (منبع). همچنین واریس در میان بانوان شایعتر از آقایان است. با این حال رگهای واریسی علیرغم داشتن ظاهری ناخوشایند عموماً خطرناک نیستند. البته واریس شدید با علائمی مانند درد، خارش، خشکی و تغییر رنگ پوست، سنگینی پا و ایجاد زخم همراه است و باعث بروز عوارضی جدی مانند ایجاد لختۀ خون میشود.
انواع واریس بر اساس شکل بروز + عکس
رگهای واریسی را میتوان بر اساس قطر رگ، میزان برجستگی و شکل به شرح زیر طبقهبندی کرد.
- واریس طنابی یا شاخهای: قطر رگهای واریس طنابی یا شاخهای بیش از ۳ میلیمتر است و این رگها معمولاً از رگ صافن بزرگ منشعب میشوند. به همین دلیل قطر رگهای واریسی طنابی کمی کمتر از رگهای صافن واریسی است. رگهای طنابی به رنگ بنفش و آبی درمیآیند و احتمال ایجاد آنها در بخشهای مختلف پا، بهویژه زیر زانو وجود دارد و معمولاً فقط یک رگ برجسته میشود.
- واریس صافن بزرگ (Great saphenous): سیاهرگهای صافن رگهایی در امتداد پاها هستند که خون را از پاها به قلب برمیگردانند. در هر پا دو رگ صافن بزرگ و کوچک وجود دارند. رگ صافن بزرگ مهمترین رگ سطحی بدن و بلندترین سیاهرگ بدن است که از جلوی پا از بالای ران تا پایین پا کشیده شده است. با توجه به مسیر طولانی این سیاهرگ و عملکردی که برای برگرداندن خون به قلب، برخلاف جاذبۀ زمین دارد، احتمال واریسی شدن آن زیاد است. در صورت واریسی شدن صافن بزرگ رگهای برجسته، تابخورده و آبیرنگ روی ساق، مچ پا و بخش داخلی و پشت ران مشاهده میشود.
- واریس صافن کوچک (Small saphenous): سیاهرگ صافن کوچک دومین ورید مهم سطحی پا است که در پشتپا از پشت قوزک پا و تاندون آشیل تا زیر مفصل زانو امتداد دارد. این سیاهرگ نیز مانند صافن بزرگ میتواند واریسی شود. باتوجهبه محل صافن کوچک واریسی شدن این سیاهرگ موجب دیدهشدن رگهای برجسته و آبی پشت قوزک پا، ساق پا و پشت زانو میشود.
- واریس شبکهای: رگهای شبکهای با قطر ۱ تا ۳ میلیمتر، معمولاً به رنگ آبی روی اندامهایی مانند پا و صورت ایجاد میشوند. رگهای شبکهای از رگهای طنابی کوچکتر، اما از رگهای عنکبوتی بزرگتر هستند و کمتر برجسته و پیچخورده هستند. این رگها با الگوی مشبک ناحیۀ وسیعتری از پوست را پوشش میدهند.
- واریس عنکبوتی: واریس عنکبوتی کوچکتر از سایر رگهای واریسی هستند، قطر آنها از ۱ میلیمتر است و برآمده نیستند. همچنین رگهای عنکبوتی یا در اصطلاح پزشکی تلانژکتازی (Telengiectasias) با ظاهری شبیه به تار عنکبوت یا شاخههای درخت به سطح پوست نزدیکتر هستند و به رنگ صورتی، قرمز یا آبی مایل به بنفش دیده میشوند. درمان رگهای عنکبوتی ضروری نیست و فقط برخی افراد، بهخصوص اشخاصی که رگهای عنکبوتی روی صورت دارند، لیزردرمانی سطحی را برای محو کردن رگها انجام میدهند.
انواع واریس بر اساس محل بروز
اگرچه رگهای واریسی عموماً روی پاها، بهویژه ساق، مچ و پنجۀ پا مشاهده میشوند، احتمال ایجاد آنها در نقاط دیگری از بدن مانند صورت، دست، لگن و بیضه نیز وجود دارد. انواع واریس بر اساس محل بروز رگهای واریسی عبارت هستند از:
- واریس پا: چون سیاهرگهای پا برای برگرداندن خون به قلب باید بر نیروی جاذبۀ زمین غلبه کنند، احتمال ایجاد رگهای واریسی روی پا از دیگر نقاط بدن بیشتر است. بهعلاوه ایستادن و نشستن طولانیمدت فشار بیشتری را به سیاهرگها پا وارد میکند و خطر واریسی شدن آنها را افزایش میدهد.
- واریس دست: اختلال در عملکرد دریچههای سیاهرگهای دست، برنگشتن خون بدون اکسیژن به قلب و جمع شدن خون در این رگها موجب برجستگی آنها و ایجاد رگهای واریسی روی دست میشود.
- واریس صورت: رگهای واریسی صورت عموماً از نوع عنکبوتی بوده و بیشتر از نظر زیبایی نگرانکننده هستند. ژنتیک، تغییرات جوّی، تماس با نور خورشید، بارداری و نوسانات هورمونی، تغییر فشار، روزاسه، محرکهای محیطی، آسیبدیدگی، مصرف الکل و بالارفتن سن از مهمترین عواملی هستند که باعث آسیبدیدن مویرگهای صورت و ایجاد رگهای عنکبوتی میشوند. واریس صورت عموماً اطراف بینی و گونهها را درگیر میکند. گاهی اوقات نیز سیاهرگهای زیر پلک و دور کاسۀ چشم برجسته میشوند.
- اندامهای دیگر: بانوان، بهویژه بانوان دارای سابقۀ زایمان ممکن است در ناحیۀ لگن و اندام تناسلی نیز دچار واریس شوند. افزایش جریان خون در زمان قاعدگی و حاملگی این احتمال را تشدید میکند. آقایان نیز به نوع خاصی از واریس موسوم به واریکوسل یا واریس بیضه مبتلا میشوند. رگهای واریسی گاهی زیر سینه و روی شکم نیز مشاهده میشوند.
علت و عوامل خطر بروز واریس
واریس پیامد ضعیفشدن دیوارههای سیاهرگها است. چون دیوارههای سیاهرگها ضعیف شده است، قطر سیاهرگ در پی افزایش فشارخون بزرگتر میشود. در نتیجه دریچههایی که اجازۀ برگشت به جریان خون را نمیدادند، نمیتوانند در سیاهرگ گشادشده بهخوبی کار کنند. بهاینترتیب خون در سیاهرگ جمع میشود و رگ متورم، برجسته و پیچخورده میشود.
رایجترین عوامل خطر واریس عبارت هستند از:
- سابقۀ خانوادگی: واریس میتواند ارثی باشد، بنابراین اگر یکی از اعضای خانوادۀ شما به واریس مبتلا باشد، احتمال این که شما نیز دچار واریس شوید، بالاتر میرود.
- چاقی: اضافهوزن فشار بیشتری را به رگها وارد میکند.
- سن بالا: دریچههای سیاهرگها همگام با افزایش سن ضعیفتر و سفتتر میشوند. عملکرد دریچهها بهمرورزمان مختل میشود و در نتیجه خون روبهعقب برمیگردد و در سیاهرگ جمع میشود.
- زنان: بانوان بیشتر مستعد ابتلا به واریس هستند. تغییرات هورمونی قبل از قاعدگی یا در دوران بارداری یا یائسگی موجب شل شدن دریچههای رگها و کشیدگی دیوارهها رگها میشود. همچنین مصرف داروهای هورمونی مانند داروهای ضدبارداری نیز خطر ابتلا به واریس را افزایش میدهد.
- بارداری: افزایش حجم خون و نوسانات هورمونی دوران بارداری احتمال ابتلا به واریس را بالاتر میبرد.
- نشستن یا ایستادن طولانیمدت: تحرک داشتن موجب بهبود جریان خون میشود.
- پوشیدن لباس تنگ: پوشیدن لباس تنگ، بهویژه لباسهایی که از کمر تنگ هستند، موجب کاهش جریان خون میشود.
- وضعیت سلامت عمومی: ابتلا به عارضههایی مانند یبوست شدید یا وجود بعضی تومورها فشار روی سیاهرگها را افزایش میدهد.
- کشیدن سیگار: استعمال دخانیات خطر ابتلا به واریس را به دلیل کاهش جریان خون و افزایش خطر ابتلا به بیماریهای قلبی ـ عروقی افزایش میدهد.
معجزه درمان واریس چیست؟
واریس درمان قطعی ندارد، چرا که آسیبدیدگی دریچههای سیاهرگی دائمی است و با هیچ دارو یا عملی نمیتوان دریچهها را ترمیم کرد. بااینحال واریس عموماً خطرناک نیست و در صورت مدیریت صحیح باعث بروز عوارض جدی و بلندمدت نمیشود. یکی از عوارض خطرناکی که بسیاری از افراد مبتلا به واریس نگران آن هستند، لختهشدن خون و حرکت لخته به سمت ریه است که عارضۀ مرگبار آمبولی ریه را به دنبال دارد. اما تحقیقات نشان داده است که لختهشدن خون در سیاهرگهای سطحی واریسی بهندرت موجب آمبولی میشود (منبع). واریس زمانی بیشترین خطر را دارد که با ایجاد زخم عروقی همراه باشد.
درمان واریس بهشدت و نوع واریس بستگی دارد.
- درمان واریس سیاهرگهای صافن، طنابی و شبکهای: درمان عموماً برای رفع علائمی مانند درد، تورم، داغی، احساس سنگینی در پا و جلوگیری از ایجاد زخم انجام میشود. خط اول درمان برای واریس خفیف تا متوسط اصلاح سبک زندگی و استفاده از جوراب واریس است. البته باتوجهبه این که احتمال پیشرفت واریس خفیف ظرف دو سال ۲۵ درصد برآورد شده است (منبع)، افراد مبتلا به واریس خفیف نیز باید تحتنظر پزشک باشند. در صورت پیشرفت کردن واریس درمانهای کمتهاجمی مانند اسکلروتراپی، لیزر و آراف توصیه میشوند و در نهایت جراحی برای درمان رگهای واریسی مقاوم و عودکننده انجام میشود.
- درمان واریس عنکبوتی: رگهای عنکبوتی عموماً بدون علائم هستند و بهبود ظاهر، هدف اصلی از درمان رگهای عنکبوتی است. محو کردن رگهای عنکبوتی معمولاً با استفاده از لیزردرمانی سطحی انجام میشود.
آیا ممکن است واریس پس از درمان عود کند؟
البته احتمال عود واریس حتی پس از جراحی خارج کردن سیاهرگ از بدن وجود دارد. در میان درمانهای مختلف واریس، جراحی کمترین نرخ عود را دارد. نرخ عود واریس پس از جراحی در بازههای زمانی سهماهه، یکساله و دو ساله به ترتیب ۱۴، ۳۲ و ۳۷ درصد گزارش شده است، البته احتمال عود واریس به مرور زمان افزایش مییابد (منبع). اسکلروتراپی نیز روشی است که نرخ عود واریس و ایجاد زخمهای واریسی جدید پس از آن کمتر از دیگر روشهای کمتهاجمی برآورد شده است. در مجموع بیش از نیمی از افرادی که تحت درمان واریس قرار میگیرند، ظرف دو سال به تکرار درمان اولیه یا انجام درمانی متفاوت نیاز پیدا میکنند (منبع).
- درد
- خارش، تغییر رنگ و داغشدن پوست
- ورم پا
- ظاهر ناخوشایند رگها
- ایجادشدن زخمی که پس از دو هفته بهبود نمییابد.
در صورت خونریزی شدید رگهای واریسی فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
روند معاینه و تشخیص شدت واریس در کلینیک قلب کرج
در کلینیک قلب کرج ابتدا واریس پس از بررسی دقیق علائم، شرححال و سابقۀ خانوادگی ابتلا به این عارضه، انجام معاینۀ بالینی و آزمایشهای لازم تشخیص داده میشود. سپس باتوجهبه شدت واریس رویکردی پلکانی برای درمان آن بهکار برده میشود. پزشکان کلینیک قلب کرج همواره کمتهاجمیترین و مؤثرترین درمان را توصیه میکنند و روند پیشرفت واریس را تحتنظر میگیرند. چنانچه روشهای درمان غیرتهاجمی یا کمتهاجمی مؤثر نباشند یا واریس عود کند، روشهای تهاجمیتر و در نهایت جراحی برای خارج کردن رگ واریسی پیشنهاد میشود.
روش درمان واریس باتوجهبه موارد زیر تعیین میشود.
- سن، وضعیت سلامت عمومی و سابقۀ پزشکی
- شدت واریس
- علائم و ظاهر رگهای واریسی
- میزان تحمل بیمار در برابر انجام عملهای خاص
- نظر یا ترجیح بیمار
چنانچه واریس باعث بروز علائم نشود و ظاهر رگهای واریسی نیز برای بیمار ناراحتکننده نباشد، درمان آن ضرورتی ندارد. بااینحال بعضی موارد واریس در صورت انجام نشدن درمان مناسب شدیدتر میشوند.
معاینه و بررسی علائم
پزشک از شما میخواهد که علائم خود را شرح دهید و سوالاتی را دربارۀ زمان و چگونگی شروع علائم، عوامل تشدیدکننده یا تخفیفدهندۀ علائم و سابقۀ خانوادگی ابتلا به واریس و بیماریهای قلبی ـ عروقی میپرسد. سبک زندگی، سابقۀ بارداری، شغل و مدتزمان ایستادن و نشستن در طول روز نیز نکات مهمی هستند که پزشک به آنها توجه میکند.
سپس پزشک محل رگهای واریسی را بهدقت معاینه میکند و وجود علائم واریس را که شامل موارد زیر میشود، بررسی میکند.
- سنگینی و خستگی پا
- خارش
- گرفتگی عضله
- درد و حساسیت به لمس
- ورم
- سرخ و داغشدن پوست
- تغییر رنگ پوست
- برآمدگی رگها
اقدام دیگری که در زمان معاینۀ بالینی انجام میشود، اندازهگیری نبض در نزدیک رگ واریسی برای ارزیابی جریان خون است. عموماً بررسی علائم، شرححال و معاینۀ بالینی برای تشخیص واریس کافی است.
تشخیص شدت واریس
چنانچه پزشک بر اساس نتایج معاینۀ بالینی و شرححال بیمار، احتمال ابتلا به واریس را بدهد، آزمایشهایی مانند سونوگرافی داپلر وریدی را برای تأیید تشخیص اولیه و تعیین شدت واریس تجویز میکند. جریان خون، وضعیت رگها و عملکرد دریچهها در این سونوگرافی ارزیابی میشود. همچنین پزشک احتمال ابتلا به ترومبوز وریدهای عمقی را نیز بررسی میکند تا مطمئن شود که انسداد عروق و لختهشدن خون علت متورمشدن رگها نیست.
تستهای زیر نیز برای تشخیص شدت و محل واریس کاربرد دارد.
- تست ترندلنبرگ: تست ترندلنبرگ (Trendelenburg) تست سادهای است که برای تعیین محل نارسایی دریچهها انجام میشود. برای انجام این تست پزشک از فرد میخواهد که به پشت بخوابد. سپس پا را بالا میبرد و از بالابهپایین ماساژ میدهد تا بیشترین مقدار خون از سیاهرگ به سمت بالا تخلیه شود. سپس همانطور که پا بالا است، شریانبندی را دور ران میبندد و از فرد میخواهد بایستد. سپس پدیدار شدن رگ واریسی را بررسی میکند، اگر رگ واریسی مشخص نشود، دریچۀ آسیبدیده بالای شریانبند است و اگر مشخص شود، زیر شریانبند است.
- تست پرث: تست پرث (Perthe) برای ارزیابی عملکرد سیاهرگهای عمقی انجام میشود. فرد به پشت میخوابد و پزشک شریانبند را دور ران میبندد. پزشک از فرد میخواهد که پاشنهها را ده بار بالا ببرد و سپس رویهم خوابیدن و رفع برجستگی سیاهرگهای سطحی را بررسی میکند. اگر برجستگی رگهای واریسی از بین برود، یعنی خون از راه سیاهرگهای عمقی به قلب برمیگردد و این وریدها عملکرد مناسبی دارند. برجسته ماندن سیاهرگهای سطحی علامت وجود مشکل در سیستم وریدهای عمقی است.
شدت واریس و مراحل پیشرفت آن + عکس واریس خفیف تا شدید
واریس در سیستم طبقهبندی CEAP به شش درجه یا شدت (از خفیف تا خیلی شدید) تقسیمبندی میشود. علائم و درمانهای مناسب هر مرحله در این بخش توضیح داده میشود.
- مرحلۀ C0: در این مرحله علائم آشکار یا ملموسی وجود ندارد. ورزش، پرهیز از نشستن و ایستادن طولانیمدت و بالا گذاشتن پاها برای جلوگیری از ابتلا به واریس توصیه میشود.
- مرحلۀ C1: رگهای عنکبوتی یا شبکهای قرمز یا آبی رنگ ایجاد میشوند. این رگها برجسته نیستند، قطر آنها کمتر از ۳ میلیمتر است و عموماً بدون درد هستند. علاوه بر اصلاح سبک زندگی، بالا گذاشتن پاها و پوشیدن جوراب واریس نیز توصیه میشود. چنانچه ظاهر رگها باعث نارضایتی فرد باشد، لیزردرمانی پوست برای از بین بردن رگهای عنکبوتی انجام میشود. گاهی اوقات نیز میکرواسکلروتراپی برای از بین بردن رگهای شبکهای توصیه میشود.
- عکس واریس C1:
- مرحلۀ C2: در این مرحله رگهای واریسی برجسته هنگام ایستادن قابلمشاهده هستند و پس از درازکشیدن یا بالابردن پا ناپدید میشوند. قطر این رگها بیش از ۳ میلیمتر است و این رگهای برجستۀ سبز یا آبی متمایل به بنفش متمایز از رگهای عنکبوتی یا شبکهای هستند. درد، حساسیت به لمس، سوزش، خستگی و سنگینی پاها میتواند از علائم این مرحله باشد. علاوه بر درمانهای مراحل قبلی، میکرواسکلروتراپی، لیزردرمانی وریدی یا آر اف در صورت آزاردهنده بودن علائم توصیه میشوند.
- عکس واریس C2:
- مرحلۀ C3: پا و مچ پا در این مرحله ورم میکند و درد، خستگی و سنگینی پاها شدیدتر میشود. در کنار اصلاح سبک زندگی، بالا گذاشتن پاها و پوشیدن جوراب واریس، ممکن است درمانهای کمتهاجمی مانند اسکلروتراپی، آر اف، لیزرتراپی و فلبکتومی نیز در صورت ناراحتکننده بودن علائم انجام شوند.
- عکس واریس C3:
- مرحلۀ C4: مشکلات پوستی مانند خشکی، فلسی و پوستهپوسته شدن پوست در پی تشدید التهاب بروز مییابند و پوست تغییر رنگ میدهد. درد، حساسیت به لمس، داغی پوست، ورم و خستگی پاها نیز باعث ناراحتی بیماران میشود. اصلاح سبک زندگی و پوشیدن جوراب واریس به تنهایی برای مدیریت واریس مرحلۀ ۴ کافی نیست. عموماً لازم است که درمانهای کمتهاجمی مانند اسکلروتراپی، درمان درونوریدی با لیزر یا RF یا جراحی فلبکتومی انجام شوند.
- عکس واریس C4:
- مرحلۀ C5: در این مرحله زخم عروقی پایین پا یا دور مچ پا ایجاد میشود، اما بهبود مییابد. بااینحال ممکن است پوست تغییر رنگ بدهد و علاوه بر بروز مشکلات پوستی مانند خشکی پوست، علائم مراحل قبلی نیز شدیدتر میشود. مراقبت از زخم و جلوگیری از ایجاد زخم جدید بسیار مهم است. در صورت لزوم جراحی فلبکتومی یا برداشتن ورید توصیه میشود.
- عکس واریس C5:
- مرحلۀ C6: در شدیدترین نوع واریس زخم عروقی باز وجود دارد و بهبود نمییابد. مراقبت از زخم، جلوگیری از عفونت آن و گسترش آن به دیگر نقاط بدن بسیار مهم است. گاهی لازم است از پانسمانهای زخم مخصوص استفاده شود. عموماً جراحی برای بستن و برداشتن سیاهرگ انجام میشود.
- عکس واریس C6:
روند درمان واریس در کلینیک قلب کرج
روش درمان واریس بهشدت واریس و علائم بروزیافته بستگی دارد. پزشکان هنگام توصیۀ درمان مناسب، علاوه بر شدت علائم به قطر رگهای واریسی نیز توجه میکنند (منبع). بهطورکلی درصورتیکه واریس خفیف یا از نوع عنکبوتی باشد و علائم شدید نباشد، تغییر سبک زندگی و پوشیدن جوراب واریس توصیه میشود و فرد تحتنظر گرفته میشود تا از پیشرفت نکردن واریس اطمینان حاصل شود. در صورت پیشرفت کردن واریس درمانهای کمتهاجمی لیزردرمانی، درمان درونوریدی با دستگاه RF و اسکلروتراپی برای ازبینبردن رگ واریسی توصیه میشود. در نهایت جراحی در صورت عود کردن واریس و شدید بودن آن انجام میشود.
| روش درمان | شرایط انجام | طول درمان |
|---|---|---|
| تغییر سبک زندگی | برای تمام مراحل واریس جهت رفع علائم یا جلوگیری از پیشرفت واریس | مادامالعمر |
| بالا قراردادن پاها | برای تمام مراحل واریس جهت بهبود جریان خون | مادامالعمر |
| جوراب واریس | برای تمام مراحل واریس حتی پس از جراحی | یک هفته تا چند سال |
| اسکلروتراپی | در صورت مؤثر نبودن درمان با لیزر و دستگاه RF و برای سیاهرگهای واریسی C1 تا C4 | دو تا چهار جلسه |
| لیزردرمانی | . لیزردرمانی سطحی: محوکردن رگهای عنکبوتی · لیزردرمانی درونوریدی: واریس C1 تا C3 |
سه تا شش جلسه |
| دستگاه RF | واریس C1 تا C3 | یک تا سه جلسه |
| جراحی | واریس C4 تا C6 همراه با علائم شدید | بسته به تعداد رگها |
اصلاح سبک زندگی
اصلاح سبک زندگی برای تمام افراد مبتلا به واریس ضروری است. چنانچه واریس خفیف یا متوسط باشد، ممکن است بتوان با ایجاد چند تغییر کوچک اما مؤثر از تشدید واریس جلوگیری کرد. راهکارهای زیر برای رفع علائم یا پیشگیری از تشدید واریس توصیه میشوند.
- کاهش وزن: کاهش وزن به بهبود جریان خون کمک میکند و فشار وارد بر سیاهرگها را کاهش میدهد.
- ورزش کردن: تحرک داشتن به جریان یافتن خون در سیاهرگها کمک میکند. پیادهروی و ورزش موجب منقبض شدن عضلات پایین پا میشود، در نتیجه برگشت خون به سمت قلب تسهیل میشود و خون در سیاهرگهای پا جمع نمیشود. البته ورزش شدید، بهویژه بلند کردن وزنههای سنگین، واریس را شدیدتر میکند. بنابراین پیش از شروع هر برنامۀ ورزشی حتماً با پزشک معالج خود مشورت کنید.
- پرهیز از نشستن یا ایستادن طولانیمدت: اگر کار شما ایجاب میکند که ساعتها بنشینید یا بایستید، در طول روز پاها را مدام خم کنید. سعی کنید هر ۳۰ دقیقه یکبار تغییر موقعیت بدهید تا خون بهتر جریان پیدا کند.
- پوشیدن کفش مناسب: کفش پاشنهبلند یا کفشهایی نپوشید که حرکت مچ پا یا جریان خون را در پاها محدود کند.
- ترک سیگار: نیکوتین به دلیل مختل کردن جریان خون و آسیبزدن به رگها احتمال تشدید واریس را بیشتر میکند.
- تغذیۀ سالم: تغذیۀ سالم که برای بهبود گردش خون و تقویت رگها مفید باشد، به درمان واریس کمک میکند. رژیم غذایی مناسب برای افراد واریسی سرشار از آنتیاکسیدان، فیبر، اسیدهای چرب امگا ـ ۳ و مواد مغذی است که میتوان آنها را با گنجاندن میوه، سبزی، حبوبات و آجیل در برنامۀ غذایی تأمین کرد. همچنین اشخاص مبتلا به واریس باید از مصرف قند، گوشت فرآوریشده، نمک و غذاهای سرخشده پرهیز کنند.
بالا قراردادن پاها از سطح بدن
برای افزایش جریان خون، کاهش فشار داخل سیاهرگها و تسهیل برگشت خون به قلب لازم است که پاها را چند بار در روز بالاتر از سطح کمر قرار بدهید. همچنین ممکن است پزشک توصیه کند سه یا چهار بار در روز، هر بار به مدت ۱۵ دقیقه دراز بکشید و پاها را بالاتر از سطح قلب بگذارید. برای کاهش ورم پاها بهتر است هنگام نشستن چهارپایهای زیر پاها بگذارید.
تمام افراد مبتلا به واریس، صرفنظر از شدت آن باید این توصیه را انجام دهند. بالا گذاشتن پا حتی برای افرادی که مبتلا به واریس نیستند، اما عاملهای خطر آن را دارند، مفید است.
ورزشهای مفید برای واریس
ورزش به دلیل کمک به کاهش وزن، بهبود جریان خون و کاهش التهاب برای رفع علائم واریس مفید است. البته برای آن که فشار شدیدی به رگهای پا وارد نشود، لازم است از انجام ورزشهای سنگین مانند وزنهبرداری، بدنسازی و دویدن روی سطوح سخت و ناهموار خودداری کنید. ورزشهای مفید برای واریس عبارت هستند از:
- پیادهروی
- شنا
- حرکات سادۀ یوگا
- ورزشهای ایروبیک یا هوازی
- پیلاتس
در این بخش چند حرکت ورزشی ساده را که به رفع علائم واریس کمک میکنند، توضیح میدهیم.
بالابردن پا
انجام منظم این حرکت به بهبود گردش خون در سیاهرگهای پا کمک میکند. برای انجام این حرکت طبق مراحل زیر پیش بروید.
- به پشت دراز بکشید.
- هر بار یک پا را بالا ببرید.
- پا را چند ثانیه بالا نگه دارید.
- جای پاها را عوض کنید و حرکت را تکرار کنید.
- این حرکت را دو یا سه بار در روز، هر بار ۱۰ تا ۱۵ مرتبه انجام دهید.
بالارفتن روی پنجه
این حرکت عضلات ساق پا را تقویت میکند و گردش خون را بهبود میدهد. برای انجام این حرکت طبق مراحل زیر پیش بروید.
- صاف بایستید و پاها را به عرض لگن باز کنید.
- پاشنهها را بهآرامی از روی زمین بلند کنید تا روی نوکپنجه قرار بگیرید.
- چند ثانیه در این حالت بمانید.
- سپس بهآرامی پایین بیایید.
- این حرکت را دو یا سه بار در روز، هر بار ۱۰ تا ۱۵ مرتبه تکرار کنید.
بالا نگهداشتن پاها
بالا نگهداشتن پاها کمک مؤثری به رفع ورم یا درد پاها میکند و جریان خون را بهبود میدهد. برای انجام این حرکت کافی است که:
- به پشتروی زمین یا تخت دراز بکشید.
- پاها را صاف بلند کنید و در هوا نگه دارید یا به دیوار تکیه دهید.
- چند دقیقه در این حالت بمانید. سپس پاها را پایین بیاورید.
جوراب واریس
جوراب واریس با فشرده کردن سیاهرگها درد و تورم ناشی از واریس را کمتر میکند، مانع از جمعشدن خون در سیاهرگها میشود و جریان خون را بهبود میدهد. پوشیدن جوراب واریس برای موارد خفیف تا متوسط واریس یا در صورتی توصیه میشود که امکان انجام عمل یا جراحی وجود نداشته باشد. جوراب واریس برای افراد مبتلا به عارضههای شریانی مناسب نیست. باتوجهبه این که جوراب واریس انواع گوناگونی با فشارهای مختلف دارد و در بلندی تا زیر زانو و زیر ران عرضه میشود، برای تهیۀ نوع مناسب با پزشک مشورت کنید.
معمولاً توصیه میشود که جوراب واریس را در طول روز بپوشید و شبها دربیاورید. جوراب واریس زمانی مؤثر خواهد بود که آن را در طول دورۀ درمان هر روز بپوشید. مدت زمان استفاده از جوراب واریس متغیر است و به توصیۀ پزشک معالج بستگی دارد. برای مثال ممکن است به بانوان باردار توصیه شود که شش ماه جوراب واریس بپوشند. بر اساس نتایج یک پژوهش مدتزمان پوشیدن جوراب واریس باتوجهبه شرایط موجود و ارزیابیهای دورهای میتواند یک هفته تا چند سال باشد (منبع).
اسکلروتراپی و میکرواسکلروتراپی
اسکلروتراپی یا فوم اسکلروتراپی روش مؤثری برای درمان واریس است که در آن محلول خاصی درون سیاهرگ تزریق میشود. این محلول باعث میشود که دیوارههای رگ بههم بچسبند. رگ در نهایت به بافت همبند جای زخم تبدیل میشود و از بین میرود. اسکلروتراپی معمولاً در صورت مؤثر نبودن درمان با لیزر و دستگاه RF و برای سیاهرگهای واریسی کوچک با قطر ۱ تا ۳ میلیمتر یا متوسط با قطر ۳ تا ۵ میلیمتر توصیه میشود. اسکلروتراپی برای رگهای با قطر بیش از ۶ میلیمتر انجام نمیشود، چون پژوهشها نشان میدهد که در این صورت نرخ عود واریس ۶۲/۶% خواهد بود (منبع).
اسکلروتراپی درمانی سرپایی است که با استفاده از بیحسی موضعی انجام میشود. پزشک ترکیبی شیمیایی مانند سوترادکول (Sotradecol) یا پولیدوکانول (polidocanol) را تحت هدایت سونوگرافی در سیاهرگ واریسی تزریق میکند. این ترکیب رگ را مسدود میکند و در نتیجه جریان خون در آن متوقف میشود. چنانچه تزریق اسکلروتراپی با سوزنی ظریفتر و ترکیب شیمیایی ضعیفتر برای درمان رگهای عنکبوتی و شبکهای انجام شود، به درمان میکرواسکلروتراپی میگویند.
هر جلسۀ اسکلروتراپی ۳۰ تا ۶۰ دقیقه زمان میبرد. معمولاً از بیماران خواسته میشود که به مدت یک تا دو هفته پس از اسکلروتراپی از جوراب واریس استفاده کنند. درد، کبودی و قهوهای شدن رگها پس از اسکلروتراپی طبیعی است، اما عوارض در حدی نیست که مانع انجام فعالیتهای روزمره شود. شش تا هشت هفته طول میکشد تا رگهای واریسی کاملاً از بین بروند. معمولاً لازم است که دو تا چهار جلسه درمان در فواصل چهار تا شش هفتهای برای ازبینبردن تمام رگهای واریسی انجام شود. البته اگر تعداد رگها کم باشد، یک یا دو جلسه اسکلروتراپی کافی است. تعداد تزریقها در هر جلسه به میزان پیشرفت واریس و تعداد رگها بستگی دارد.
لیزردرمانی
از لیزر به دو صورت بیرونی و درونوریدی برای درمان واریس استفاده میشود. لیزردرمانی بیرونی یا سطحی بیشتر کاربرد زیبایی دارد و برای محو کردن رگهای عنکبوتی، بهویژه رگهای روی صورت انجام میشود. لیزردرمانی درونوریدی معمولاً یکی از اولین روشهایی است که برای درمان واریس خفیف تا متوسط و همراه با عوارضی مانند درد، تورم و سرخی و التهاب پوست توصیه میشود.
در لیزردرمانی سطحی نور لیزر مستقیماً روی ناحیۀ واریسی تابانده میشود. هموگلوبین نور لیزر را جذب میکند، جذب این نور باعث بسته شدن رگ و ازبینفتن آن میشود. معمولاً بیش از یک جلسه لیزر برای ناپدید شدن تمام رگهای عنکبوتی لازم است. چنانچه رگهای عنکبوتی از سیاهرگهای واریسی بزرگتری تغذیه کنند، ابتدا باید آن رگها را به روش درونوریدی با استفاده از لیزر، RF یا اسکلروتراپی درمان کرد.
لیزردرمانی درونعروقی برای درمان رگهای واریسی بزرگتر پاها مانند واریس صافن بزرگ انجام میشود. ابتدا پزشک برش کوچکی را ایجاد کرده و لولۀ نازکی به نام کاتتر را تحت هدایت سونوگرافی وارد سیاهرگ میکند و جلو میبرد. سپس فیبر لیزر را وارد کاتتر میکند و کاتتر را بهآرامی بیرون میکشد. گرمای لیزر باعث انعقاد خون در طول سیاهرگ و در نتیجه بسته شدن رگ میشود. این درمان با استفاده از بیحسی موضعی و بهصورت سرپایی انجام میشود.
رگهای عنکبوتی بلافاصله پس از لیزردرمانی ناپدید میشوند، اما رگهای واریسی بزرگتر ابتدا تیره شده و سپس ظرف چند ماه محو میشوند. تعداد جلسات لیزردرمانی بهشدت واریس و گستردگی آن بستگی دارد، معمولاً حداقل سه جلسه لازم است.
دستگاه RF
گرم کردن درونوریدی با استفاده از امواج رادیوفرکانس یا دستگاه RF معمولاً نخستین روشی است که برای درمان رگهای واریسی با قطر بزرگتر از سه میلیمتری توصیه میشود که با اصلاح سبک زندگی و پوشیدن جوراب واریس درمان نشدهاند. درمان با RF برای رگهای با قطر کمتر از ۲ میلیمتر و بر روی بیماران دارای سابقۀ ترومبوز وریدهای عمقی در اندام تحتدرمان انجام نمیشود (منبع).
این درمان بهصورت سرپایی و با استفاده از بیحسی موضعی انجام میشود. پزشک کاتتر را از راه برشی کوچک و باتوجهبه تصاویر سونوگرافی وارد سیاهرگ میکند و پیش میبرد. سپس سیم ظریف متصل به دستگاه RF را وارد کاتتر میکند و بهآرامی بیرون میکشد. همانطور که سیم در امتداد رگ حرکت میکند، انرژی امواج رادیویی رگ را گرم میکند و باعث بسته شدن آن میشود. در نتیجه جریان خون در رگ متوقف میشود، رگ بهتدریج از بین میرود و بدن آن را جذب میکند. تعداد جلسات درمان به تعداد رگها و شدت واریس بستگی دارد و معمولاً یک تا سه جلسه درمان انجام میشود.
جراحی
چنانچه روشهای غیرتهاجمی و کمتهاجمی برای درمان واریس مؤثر نباشند، واریس پیشرفته یا همراه با علائم شدید باشد یا پس از درمان عود کند، جراحی برای خارج کردن رگ واریسی توصیه میشود. جراحیهای زیر برای درمان واریس انجام میشوند.
- برداشتن وریدها: پزشک رگ واریسی را در عملی موسوم به لیگاسیون و استریپینگ (Ligation and Stripping) میبندد و سپس رگ را بیرون میآورد تا واریس عود نکند. این جراحی در صورت مؤثر نبودن عملهای کمتهاجمی و عود مکرر واریس توصیه میشود. برای انجام جراحی ابتدا بیمار بیهوش میشود، سپس پزشک دو برش را در بالا و پایین پا ایجاد میکند. سیاهرگ واریسی را از طریق برش اول پیدا میکند و میبندد تا جریان خون متوقف شود. در مرحلۀ بعد پزشک سیم باریک و منعطفی را از راه برش دوم وارد رگ میکند و سیاهرگ را با آن سیم بیرون میکشد. در نهایت برشها بخیه زده میشوند.
- فلبکتومی و میکروفلبکتومی: فلبکتومی عملی کمتهاجمی است که برای بیرون آوردن رگهای واریسی برجستهای انجام میشود که دقیقاً زیر سطح پوست پا هستند. همچنین چنانچه رگ بزرگتر از آن باشد که بتوان اسکلروتراپی را روی آن انجام داد، فلبکتومی پیشنهاد میشود. فلبکتومی ظرف ۳۰ تا ۶۰ دقیقه و با استفاده از بیحسی موضعی انجام میشود. پزشک برشهایی کوچکتر از ۱ سانتیمتر را در چند نقطه در نزدیکی سیاهرگ ایجاد میکند. سپس بخشی از سیاهرگ را با وسیلهای قلابمانند میگیرد، از درون برش ایجادشده بیرون میکشد و میبرد. میکروفلبکتومی گونۀ کمتهاجمیتر و نوینتری از فلبکتومی است که از راه برشهایی کوچکتر در حد چند میلیمتر و با ابزاری ظریفتر انجام میشود.
- جراحی آندوسکوپی: پزشک برش کوچکی را نزدیک سیاهرگ واریسی ایجاد میکند. سپس لولۀ بسیار ظریفی را که دوربینی در انتهای آن قرار دارد، وارد سیاهرگ میکند و سیاهرگ را با استفاده از ابزار ظریفی میبندد که از طریق آندوسکوپ وارد سیاهرگ میکند. جراحی آندوسکوپی برای درمان موارد شدید واریس انجام میشود.
درمان واریس با طب سنتی و داروهای گیاهی!
روشهای گوناگونی برای درمان واریس با طب سنتی، حجامت و انواع مکملها و روغنهای گیاهی تبلیغ میشوند. در این بخش اثربخشی بعضی از این روشها را با استناد به پژوهشهای علمی بررسی میکنیم.
- حجامت: طرفداران حجامت معتقد هستند که حجامت گردش خون را بهبود میدهد و از ایجاد لخته در رگهای واریسی جلوگیری میکند. اما در مقالات علمی ذکر شده است که واریس، وجود زخم باز و ترومبوز وریدهای عمقی یکی از موارد منع انجام حجامت است (منبع). فشار ناشی از حجامت میتواند باعث پارگی رگهای واریسی شود که دیوارههای ضعیفی دارند. همچنین حجامت خطر عفونت را افزایش میدهد.
- طب سوزنی: بر اساس نتایج یک پژوهش طب سوزنی میتواند برای واریس پا و رفع علائم آن مفید باشد (منبع). بهطور کلی طب سوزنی دارای فوایدی مانند تسکین درد، بهبود گردش خون، بهبود روحیه و کاهش استرس است. البته برای آن که رگها در زمان فروکردن سوزنها آسیب نبینند و عوارضی مانند عفونت پیش نیاید، طب سوزنی باید توسط متخصص و در مراکز معتبر انجام شود.
- ماساژ: پژوهشها نشان میدهند که ماساژ گردش خون را بهبود میدهد، به تخلیۀ مایع جمعشده دور عروق واریسی کمک میکند و ورم و درد را کمتر میکند (منبع). اما تمام این فواید موقتی هستند، بهعلاوه ماساژ باید بااحتیاط انجام شود تا فشار باعث پارگی رگهای واریسی و تشدید علائم نشود.
- روغن، پماد و مکملهای گیاهی: برخلاف تبلیغاتی که انجام میشود، روغنها و مکملهای گیاهی درمان معجزهآسایی برای واریس نیستند. این ترکیبات هیچ اثر مستقیمی بر نارسایی دریچههای وریدی و در نتیجه درمان واریس ندارند، بلکه در بهترین حالت عوارضی مانند ناراحتیهای پوستی، التهاب، درد و ورم را برای مدتی کوتاه برطرف میکنند.
برای مثال پژوهشها نشان میدهند که روغن اسطوخودوس برای رفع التهاب و بهبود سریعتر زخمها مفید است (منبع)، عصارۀ شاهبلوط هندی اثر ضدالتهابی دارد و سرعت جریان خون را افزایش میدهد (منبع) یا روغن دانۀ انگور اثر آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی دارد و جریان خون را بهبود میدهد (منبع). در هر حال هنگام استفاده از مواد گیاهی باید به بروز حساسیتهای پوستی، تشدید زخم و بروز عفونت و گسترش آن توجه داشت.
عوارض عدم درمان واریس
واریس بیماری خطرناکی نیست و اگر علائم را با اصلاح سبک زندگی، مدیریت و از پیشرفت آنها جلوگیری کنید، بعید است دچار عوارض جدی شوید. بااینحال نادیده گرفتن واریس میتواند موجب بروز عوارض زیر شود.
- ایجاد زخم: زخمهای دردناکی روی پوست، در کنار رگهای واریسی، عمدتاً در نزدیکی مچ پا ایجاد میشوند. پوست غالباً قبل از ایجاد شدن زخم تغییر رنگ میدهد.
- خونریزی: رگهای واریسی نزدیک به سطح پوست گاهی پاره میشوند. خونریزی باتوجهبه قطر رگ پارهشده میتواند خفیف تا شدید باشد. درهرحال پارگی رگ و خونریزی پس از آن یک مورد اورژانسی است.
- اگزما: پوست روی رگهای واریسی در بلندمدت خشک، فلسی و پوستهپوسته میشود و میخارد. احتمال تشکیل تاول نیز وجود دارد.
- لیپودرماتواسکلروز: این عارضه از اگزما جدیتر است و سفتوسخت شدن پوست و تغییر رنگ آن به قرمز یا قهوهای را به دنبال دارد. این عارضه معمولاً در ساق پا رخ میدهد و برگشتناپذیر است.
- ورم کردن پاها: واریس مزمن موجب متورم شدن پاها میشود.
- ترومبوز وریدهای عمقی: خون در سیاهرگهای عمقی پا لخته میشود. احتمال دارد لختۀ خون به سمت ریه حرکت کند و باعث عارضۀ بسیار خطرناک آمبولی ریه شود.
- فلبیت: فلبیت یا ترومبوفلبیت سطحی به التهاب سیاهرگها همراه با تشکیل لختههای سفت و حساس به لمس میشود. فلبیت در رگهای سطحی رخ میدهد، با ترومبوز وریدهای عمقی تفاوت دارد و بهندرت باعث آمبولی ریه میشود. التهاب ناشی از فلبیت باعث بروز علائمی مانند ورم، درد، سرخ و داغ شدن پوست میشود.
- نارسایی ورریدی: مختل شدن طولانیمدت جریان خون بر تبادل اکسیژن، جذب مواد مغذی و دفع مواد زائد اثر میگذارد. به این عارضه نارسایی وریدی میگویند که خطر ابتلا به عوارض دیگر را افزایش میدهد.
پیشگیری از شدیدتر شدن یا عود واریس
باتوجهبه این که واریس عوامل خطری مانند وراثت، پیری و بارداری دارد، تمام موارد واریس قابلپیشگیری نیستند. بااینحال با اصلاح عادتها و ایجاد چند تغییر کوچک اما مؤثر در سبک زندگی میتوان جریان خون را بهبود داد و تاحدی از ابتلا به واریس، پیشرفت یا عود آن جلوگیری کرد. در این راستا راهکارهای زیر توصیه میشوند.
- به مدت طولانی بیحرکت نایستید یا ننشینید. حداقل هر یک ساعت یکبار بلند شوید و کمی راه بروید. نرمشهایی مانند خم کردن پاها را مرتب انجام دهید.
- پاها را هنگام نشستن رویهم نیندازید. سعی کنید پاها را روی زیرپایی بالا بگذارید تا برگشت خون به قلب آسانتر شود.
- وزن خود را به حد ایدهآل برسانید تا فشار کمتری به سیاهرگهای پا وارد شود.
- ورزش منظم را برای تقویت عضلات و بهبود گردش خون در برنامۀ روزمره بگنجانید.
- از انجام حرکات ورزشی مانند پریدن، وزنهبرداری، طناب زدن، دویدن روی سطوح ناهموار و تمام حرکات بدنسازی متمرکز بر پاها خودداری کنید، چون این حرکات فشار وارد بر رگها را افزایش داه و باعث تشدید واریس میشوند.
- سیگار و الکل را ترک کنید تا نیکوتین و الکل باعث کاهش جریان خون و ابتلا به بیماریهای قلبی ـ عروقی مختلف نشوند.
- لباس تنگ، بهویژه لباسی که در ناحیۀ کمر تنگ است، نپوشید تا خون بهراحتی جریان پیدا کند.
- رژیم غذایی سرشار از فیبر و کمنمک داشته باشید و آب فراوان بنوشید.
- اگر عوامل خطر واریس، مانند نشستن یا ایستادن طولانیمدت دربارۀ شما صدق میکند، با پزشک دربارۀ مفید بودن جوراب واریس برای پیشگیری از واریس مشورت کنید.
سوالات متداول
آیا واریس خطرناک است؟
واریس عموماً خطرناک نیست، اما باید تحتنظر پزشک باشید. اگر علائم بروزیافته و پیشرفت بیماری را نادیده بگیرد، احتمال بروز عوارض خطرناکی مانند عفونت، خونریزی رگهای واریسی، ایجاد لختۀ خون در رگ و آمبولی ریه وجود دارد.
نوجوانان و جوانان هم ممکن است به واریس مبتلا شوند؟
بله، ژنتیک، سبک زندگی کمتحرک، چاقی و ابتلا به بیماریهای قلبی ـ عروقی که باعث ضعیف شدن دریچههای رگها و آهسته شدن جریان خون میشوند، از دلایل ابتلا به واریس در سن پایین به شمار میآیند.
در جوانی چگونه از واریس پیشگیری کنیم؟
پرهیز از نشستن طولانیمدت، پرهیز از ایستادن طولانیمدت و بدون حرکت، ورزش و فعالیت منظم، حفظ وزن مناسب و اجتناب از پوشیدن لباسهای بسیار تنگ خصوصاً در ناحیه کمر و ران میتوانند احتمال بروز واریس را کاهش دهند.
آیا کودکان نیز به واریس مبتلا میشوند؟
باتوجهبه این که واریس میتواند ارثی باشد، ممکن است کودکان نیز دچار واریس شوند. خوشبختانه واریس کودکان بهندرت پیشرفت میکند.
علائم واریس پا در زنان چگونه است؟
علائم واریس پا در زنان با مردان تفاوتی ندارد. معمولاً علائم شامل بیرونزدگی و درهمتنیدگی رگها، گرفتگی عضلات و ورم پا میشوند.
واریس دوران بارداری را چطور میتوان درمان کرد؟
پوشیدن جوراب واریس برای درمان واریس بارداری توصیه میشود، اما انجام عملها و جراحیهای خاص واریس در این دوران مجاز نیست. واریس بارداری غالباً پس از زایمان برطرف میشود.
چرا احتمال ابتلا به واریس در بارداری بیشتر میشود؟
اضافهوزن، کمتحرکی، نوسانات هورمونی و فشار آوردن جنین درحالرشد به سیاهرگها باعث میشوند که بانوان باردار بیشتر مستعد ابتلا به واریس باشند.
آیا عملهای واریس را میتوان در مطب انجام داد؟
بله، درمانهای کمتهاجمی واریس مانند اسکلروتراپی، درمان درونوریدی با لیزر و آر اف سرپایی هستند و چون با بیحسی موضعی انجام میشوند، امکان انجام آنها در مطب وجود دارد.
برای درمان واریس به چه دکتری مراجعه کنیم؟
متخصصان قلب و عروق، رادیولوژی مداخلهای و عروق و فلبولوژیستها بهترین متخصصان برای تشخیص و درمان واریس به شمار میآیند. متخصصان پوست نیز میتوانند با روشهایی مانند لیزردرمانی به بهبود ظاهر رگهای واریسی کمک کنند.
ممکن است رگهای واریسی خودبهخود از بین بروند؟
جز در مواردی که بارداری علت واریس است، احتمال درمان خودبهخودی واریس وجود ندارد. حتی پس از زایمان نیز ممکن است بعضی رگهای واریسی ناپدید نشوند.
آیا درمان قطعی واریس در خانه امکانپذیر است؟
خیر، واریس را نمیتوان به شکل قطعی در منزل درمان کرد، اما با رعایت برخی نکات میتوان واریس را منزل مدیریت کرد. ورزش منظم، پرهیز از نشستن یا ایستادن به مدت طولانی، بالا قراردادن پاها از سطح بدن هنگام خوابیدن، کاهش وزن و پوشیدن جوراب واریس همگی از روشهای مدیریت خانگی واریس هستند.
ممکن است فشارخون پایین باعث ابتلا به واریس شود؟
فشارخون پایین بهعنوان یکی از عوامل خطر واریس مطرح نشده است. بااینحال وجود رگهای واریسی بزرگ باعث جمعشدن خون در رگها و در نتیجه پایین آمدن فشارخون میشود.
آیا واریس علامت ابتلا به بیماری قلبی است؟
لزوماً اینطور نیست. بیماریهای شریانها یا سرخرگها بیش از سیاهرگها مرتبط با بیماری قلبی هستند.
آیا احساس درد هنگام لمس رگهای واریسی طبیعی است؟
خیر، رگهای واریسی معمولاً دردناک نیستند و فقط ظاهر ناخوشایندی دارند. دردناک بودن رگها علامت عفونت یا لختهشدن خون در رگها است.
چه ورزشهایی برای واریس خوب هستند؟
پیادهروی و شنا جریان خون را در پاها بهبود میدهند و برای پیشگیری از ابتلا به واریس و جلوگیری از پیشرفت یا عود آن مفید هستند.
آیا دویدن میتواند علت ابتلا به واریس باشد؟
خیر، دویدن از دلایل ابتلا به واریس نیست، اما میتواند علائم واریس را تشدید کند؛ بنابراین به افراد مبتلا به واریس توصیه میشود که روی سطوح نرم بدوند و کفش مناسب و جوراب واریس بپوشند.
ممکن است واریس باعث ناباروری شود؟
واریس پا دلیل ناباروری نیست، نوع خاصی از واریس که به آن واریکوسل یا واریس بیضه میگویند، میتواند موجب ناباروری شود.
استفاده از کمپرس سرد برای واریس خوب است؟
کمپرس سرد اثر ضدالتهابی دارد و درد و ورم ناشی از واریس را موقتاً تسکین میدهد.
جراحی برای درمان واریس لازم است؟
خیر، جراحی همواره ضروری نیست. موارد خفیف و متوسط واریس را میتوان با اصلاح سبک زندگی، پوشیدن جوراب واریس و عملهای کمتهاجمی مانند اسکلروتراپی درمان کرد. جراحی برای درمان موارد شدید ضرورت مییابد.
اسکلروتراپی چه عوارضی دارد؟
عوارض احتمالی اسکلروتراپی شامل تغییر رنگ پوست میشود، لختهشدن خون در وریدهای عمقی، آسیب عصبی و حساسیت به داروی تزریقشده بهندرت رخ میدهند.
بستن رگ در عملهای درمانی واریس عوارض ندارد؟
رگهای فراوانی در بدن وجود دارند. وقتی رگ واریسی بسته شود، خون در رگ دیگری جریان مییابد. بستن یا برداشتن یک رگ اصلاً برای سلامت عمومی مضر نیست.
ممکن است واریس عود کند؟
بله، احتمال عود واریس، حتی پس از جراحی وجود دارد. احتمال عود واریس پس از جراحی ۲۰ درصد است. درمانهای دیگر مانند اسکلروتراپی نرخ عود بالاتری دارند (منبع).
چرا واریس مدام عود میکند؟
واریس عوامل خطر مختلفی دارد که از آن جمله میتوان به سن، ژنتیک، بارداری، چاقی و نشستن یا ایستادن طولانیمدت اشاره کرد. روشهای درمانی فقط رگهای واریسی موجود را درمان میکنند، هیچ تضمینی برای ایجاد نشدن رگهای جدید وجود ندارد.
آیا واریس با قرص درمان میشود؟
برخلاف تبلیغاتی که برای بعضی قرصها میشود، مصرف هیچگونه داروی خوراکی باعث کوچکشدن و ازبینرفتن رگهای واریسی نمیشود.
مصرف کدام مواد غذایی به افراد مبتلا به واریس توصیه میشود؟
مصرف سیر، انگور، زنجبیل، دانۀ چیا، بذر کتان و آلوئهورا برای درمان واریس یا جلوگیری از عود آن مفید است (منبع). این خوراکیها اثر ضدالتهابی دارند، به بهبود جریان خون کمک کرده یا از لخته شدن خون جلوگیری میکنند.
برای درمان واریس چه بخوریم؟
بهترین غذاها برای درمان واریس خوراکیهایی هستند که گردش خون را بهبود میدهند. مصرف آجیل، میوه، سبزی، ماهی، تخممرغ، سویا، چای سبز و زنجبیل به افراد مبتلا به واریس توصیه میشود.
مصرف چه قرصهایی برای تسکین درد واریس توصیه میشود؟
مسکنهایی مانند ایبوپروفن و استامینوفن برای تسکین درد واریس مفید هستند.
چرا زخمهای افراد مبتلا به واریس دیرتر خوب میشود؟
واریس جریان خون را کاهش میدهد، در نتیجه حتی زخمهای کوچکی مانند خراش دیرتر بهبود مییابند.
پوشیدن جوراب واریس چه عوارضی دارد؟
اگر جوراب را طبق توصیۀ پزشک و در اندازۀ مناسب تهیه کنید و بهدرستی بدون چینخوردن جوراب بپوشید، دچار عوارض جدی نخواهید شد، فقط ممکن است پوست کمی تحریک شود. پا را قبل از پوشیدن جوراب کاملاً تمیز و خشک کنید.
استفاده از مرطوبکننده قبل از پوشیدن جوراب واریس اشکالی ندارد؟
خیر، اما اگر روی پا مرطوبکننده میزنید، صبر کنید تا کاملاً جذب شود و بعد جوراب را بپوشید. جوراب را حتماً هر روز دربیاورید و پوست را معاینه کنید تا از زخم نشدن آن مطمئن شوید.
جوراب واریس را هر چند وقت یکبار باید تعویض کرد؟
جوراب واریس باید هر سه تا شش ماه یک بار عوض شود. در طول استفاده حتماً جوراب را تمیز و خشک نگه دارید.
هنگام ورزش باید جوراب واریس را دربیاورم؟
اگر به بیماری شریانهای محیطی مبتلا نیستید، میتوانید با جوراب واریس ورزش کنید.
واریس چه فرقی با سیاتیک دارد؟
واریس متورم و برجستهشدن رگها است که غالباً با تغییر رنگ رگها و پوست همراه است و در اثر اختلال در عملکرد دریچههای سیاهرگها و جمع شدن خون در رگها بروز مییابد. اما سیاتیک نشانۀ ظاهری ندارد و درد سیاتیک معمولاً به دلیل تحتفشار قرار گرفتن عصب سیاتیک در نتیجۀ فتق دیسک شروع میشود.
آیا بدنسازی برای واریس ضرر دارد؟
بله، ورزشهای سنگینی مانند بدنسازی فشار شدیدی را به سیاهرگهای ضعیفشدۀ پا وارد میکنند. چنانچه مبتلا به واریس باشید، جریان خون در اثر انجام حرکات سخت بدنسازی بیشتر مختل شده و رگها برجستهتر میشوند.
بهترین حالت نشستن با واریس چگونه است؟
پاها یا مچ پاها را هنگام نشستن رویهم نیندازید. بهتر است پاها را روی زیرپایی بالا بگذارید. اگر زیرپایی ندارید، کف پاها را صاف روی زمین بگذارید، بهگونهای که مچ پاها جلوتر از زانوها قرار بگیرد و زانوها موازی مفصلهای ران یا کمی پایینتر از آنها باشد. بین زانوها و صندلی باید کمی فاصله باشد.
آیا ورزش باعث واریس میشود؟
وارد شدن فشار مکرر به پاها هنگام انجام ورزشهایی مانند دو، پرش و دوچرخهسواری احتمال ابتلا به واریس را افزایش میدهد. همچنین ورزشهای سنگینی مانند وزنهبرداری و بدنسازی جریان خون را در پاها مختل میکنند.
آیا شستشوی پاها با آب سرد برای واریس مفید است؟
بله، سرما به رفع التهاب و ورم واریس کمک میکند و در نتیجه درد پاها کمتر میشود.
